Nghề phục chế | Hướng Nghiệp Việt Nam

Chọn nghề


Các công trình, tác phẩm văn hóa, nghệ thuật gốc là những nguyên bản không thể thay thế được. Chúng có giá trị mỹ thuật, tôn giáo, lịch sử, khoa học, văn hóa, xã hội và kinh tế lớn. Tuy nhiên, qua thời gian và những tai nạn bất ngờ, những công trình và cổ vật đó đã bị hư hỏng, biến đổi nhiều. Bằng các nghiệp vụ chuyên môn, nhà phục chế khôi phục và bảo vệ các công trình, tác phẩm này (đối tượng phục chế) khỏi sự phá hoại của thời gian, môi trường, con người, thiên tai, hỏa hoạn...

Công việc chính của nhà phục chế

Nghề Phục chế đặc trưng bởi ba yếu tố: một phần nghệ thuật, một phần khoa học và một phần tâm linh. Tuỳ vào đối tượng phục chế mà công việc của nhà phục chế rất khác nhau. Tuy nhiên, công việc chung của anh ta là:

- Quan sát, nghiên cứu và ghi chép đầy đủ những đặc điểm về mặt lịch sử, công nghệ chế tạo... của đối tượng phục chế, các hư hỏng nhận thấy bằng mắt thường và qua máy kiểm tra.

- Thảo luận kỹ lưỡng với những người chịu trách nhiệm với đối tượng cần phục chế đó về các yêu cầu, phương pháp phục chế cần thiết v.v...

- Tiến hành các phương pháp phục chế bằng nhiều kỹ năng nghiệp vụ khác nhau: giữ nguyên, gia cố đối tượng, làm sạch, loại bỏ các chất gây hại có trên đối tượng, bổ sung và định dạng lại các chi tiết bị thiếu, kiểm tra và chống lại các vi sinh vật gây hại cho đối tượng v.v…

- Lập tài liệu về đối tượng phục chế (có kèm hình ảnh trước và sau phục chế).

- Chăm sóc, bảo quản và thực hiện các biện pháp phòng ngừa

- Tư vấn về bảo quản và phục chế, vận chuyển

- Nghiên cứu kỹ thuật và phương pháp phục chế v.v...

Đối tượng phục chế rất đa dạng, bởi vậy nhà phục chế thường chuyên sâu vào một số loại đối tượng như: các tác phẩm hội họa, tượng và kiến trúc có cấu tạo từ đá, giấy, các tác phẩm lưu trữ và tác phẩm thư viện, ảnh, phim và các thiết bị tư liệu hiện đại v.v...

Nhà phục chế là ai?

Họ là những “hiệp sĩ” bảo vệ các công trình, tác phẩm văn hóa, nghệ thuật khỏi sự phá hoại của thời gian, môi trường, con người, thiên tai, hỏa hoạn v.v...

Không chỉ vậy, với kiến thức và kỹ năng của mình, nhà phục chế còn là người khôi phục lại hình ảnh ban đầu của những cổ vật, các công trình cổ xưa được khai quật từ lòng đất. Công việc của nhà phục chế bởi vậy thường có mối liên hệ sâu sắc với các nhà khảo cổ.

Các cổ vật, công trình, tác phẩm lịch sử, văn hóa, nghệ thuật v.v..., tức là tất cả những gì cần đến bàn tay của nhà phục chế, được gọi đơn giản là đối tượng phục chế. Bạn hãy làm quen với thuật ngữ này.

+Phục chế = Nghệ thuật + Khoa học + Tâm linh

Xét về mặt bản chất, nghề phục chế được đặc trưng bởi ba yếu tố dưới đây:

+Một phần nghệ thuật

+Một phần khoa học

+Một phần tâm linh

Một phần nghệ thuật bởi nhà phục chế thường xuyên phải làm việc với các tác phẩm, công trình nghệ thuật. Anh ta phải hiểu thấu vẻ đẹp, chiều sâu tư tưởng của tác phẩm, công trình để khôi phục lại chúng.

Một phần khoa học bởi nhà phục chế làm việc bằng các kỹ thuật và phương pháp khoa học. Anh ta phải nghiên cứu và ứng dụng những tiến bộ mới về công nghệ vào công tác phục chế.

Một phần tâm linh bởi nhà phục chế thường xuyên phải làm việc với những cổ vật, công trình, tác phẩm lịch sử, văn hóa, nghệ thuật cổ xưa. Họ không chỉ tái tạo lại một vật thể mà cả linh hồn của chúng và phần quá khứ xa xưa mà chúng lưu giữ.

Những yêu cầu với nhà phục chế

Công việc của các nhà phục chế bao gồm việc gìn giữ, phục chế, chăm sóc và nghiên cứu các tác phẩm, công trình nghệ thuật cũng như các cổ vật, công trình lịch sử v.v... Là những chuyên gia thực thụ trong lĩnh vực này, họ còn thực hiện cả việc tư vấn cho những ai có nhu cầu (một viện bảo tàng, một phòng triển lãm, một tổ chức hay đơn giản chỉ là một cá nhân đang sở hữu một bộ sưu tập).

Nhà phục chế phải có khả năng nắm bắt đối tượng phục chế dưới nhiều góc nhìn khác nhau. Họ biết tổng hợp một cách có phương pháp, biết đánh giá các kết quả nghiên cứu để sau đó cân nhắc xem những phương án bảo tồn nào là cần thiết. Bởi vậy, sự hợp tác giữa các nhà phục chế và các nhà khoa học khác là rất cần thiết.

Nguyên tắc cơ bản đầu tiên của công việc này là tôn trọng hoàn toàn nguyên bản.

Chẳng hạn như trong việc phục chế một tác phẩm nghệ thuật, nhà phục chế phải cảm nhận được ý đồ gốc của nghệ sĩ sáng tạo ra công trình, tác phẩm đó. Anh ta nắm bắt được ý tưởng nghệ thuật này, trên cơ sở đó đưa ra các biện pháp xử lý. Trong mọi trường hợp, nhà phục chế phải tránh sự sáng tạo cá nhân trong tác phẩm, công trình được phục chế. Điều này có nghĩa là nhà phục chế phải lệ thuộc vào tác phẩm ban đầu.

Cùng với công việc hàng ngày bên đối tượng phục chế, nhà phục chế còn tham gia vào nhiều phần việc khác như: chăm sóc và bảo dưỡng định kỳ, trông nom các khu triển lãm, chỉ đạo, tư vấn về công tác vận chuyển v.v.... Việc bảo quản, trông nom đúng phương pháp giúp tránh cho đối tượng tránh khỏi bị hư hỏng và phải can thiệp sau này.

Một số thông tin đào tạo

Ở Việt Nam hiện chưa có đào tạo phục chế như một ngành học ở các trường đại học, cao đẳng. Bạn có thể theo học những người đi trước hoặc học trong những ngành có liên quan như khảo cổ học... Nếu bạn muốn có kiến thức bài bản, một trong những lựa chọn tốt nhất là du học ở những nước có trình độ đào tạo cao về nghề nghiệp này như Anh, Mỹ, Đức, Thụy Sỹ.

 

Điều kiện làm việc và cơ hội nghề nghiệp

Nhà phục chế có địa chỉ làm việc khá đa dạng, từ những viện bảo tàng, trung tâm di tích tại các địa phương trong cả nước, các cơ sở bảo tồn, cơ quan, hiệp hội liên quan đến bảo tồn, phục chế v.v... Ngoài ra, nhà phục chế có thể mở xưởng phục chế tư của mình và làm việc theo đơn đặt hàng.

Ở Việt Nam hiện có rất nhiều công trình, tác phẩm văn hóa nghệ thuật cần đến tài năng của những nhà phục chế chuyên nghiệp trong khi những chuyên gia về Phục chế chưa nhiều. Công việc này rất linh hoạt và thú vị. Bạn sẽ được đặt chân đến mọi miền của Tổ quốc, có những cuộc “gặp gỡ” thú vị với đối tượng cần phục chế, học hỏi được rất nhiều kiến thức lịch sử, văn hóa, khoa học, kỹ thuật và nghệ thuật v.v...

Nhà phục chế thường làm việc trong một nhóm các chuyên gia có liên quan. Họ đặc biệt gắn bó với các cán bộ bảo tàng, các nhà sử học, các nhà khảo cổ. Tuy nhiên, do đặc trưng tính kỹ thuật công nghệ trong công việc của mình nên nhà phục chế cũng rất quan tâm tới sự phát triển của công nghệ, đặc biệt là Công nghệ sinh học, Công nghệ hóa học, Công nghệ vật liệu, Công nghệ thông tin v.v... Chính những công nghệ mới đã giúp ích rất nhiều cho nhà phục chế trong việc hoàn thành nhiệm vụ của mình.


Kiến thức

- Có kiến thức về mỹ thuật, tôn giáo, lịch sử, khoa học, văn hóa, xã hội.

Khả năng

- Khả năng làm việc tập thể, khả năng giao tiếp và thuyết phục

- Tính nhẫn nại cao, sức khoẻ tốt, có khả năng làm những công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ và chính xác cao độ.

Kỹ năng

- Sự khéo léo, hiểu biết sâu sắc kỹ thuật, sự linh hoạt, nhạy bén và cảm quan nghệ sĩ

Thái độ


Mức lương trung bình

Mức lương cho người chưa có kinh nghiệm: 4-6 triệu VND/tháng



“ Các công trình, tác phẩm văn hóa, nghệ thuật gốc là những nguyên bản không thể thay thế được. Chúng có giá trị mỹ thuật, tôn giáo, lịch sử, khoa học, văn hóa, xã hội và kinh tế lớn. Tuy nhiên, qua thời gian và những tai nạn bất ngờ, những công trình và cổ vật đó đã ...”
Họa sĩ Bùi Thanh Phương