Người đi trước

Ts. Dương Thanh - Nhà Địa lý

 

Các hoạt động xây dựng, kỹ thuật, kinh tế, chính trị của con người có tác động lên môi trường ở mức hẹp hoặc rộng. Các công trình xây dựng của con người được đặt vào trong thiên nhiên trở thành một bộ phận của môi trường và luôn luôn chịu tác động bởi các quy luật của môi trường; hoạt động khai thác tài nguyên của con người đã làm thay đổi điều kiện sinh thái của nhiều vùng biển rộng lớn; can thiệp của con người vào tự nhiên như đập thủy điện, hồ chứa nước đã tạo ra những phản ứng dữ dội của tự nhiên ở phần hạ lưu và cửa sông; chiến tranh vùng Vịnh đã làm khói dầu đen kịt cả bầu trời; các cuộc nội chiến khu vực đã gây những áp lực nặng nề đến cả môi trường nhân tạo lẫn sinh thái; các nhà máy cũng đã tuôn vào bầu trời một lượng khí thải đáng sợ. Con người là một bộ phận của thiên nhiên. Hoạt động của con người đã tham gia vào sự thay đổi vật chất và năng lượng trong tự nhiên, kết quả tất yếu là làm biến đổi tự nhiên theo chiều hướng tiêu cực.
Con người không thể ngừng các hoạt động vì sự phát triển, cũng như không thể làm cho tự nhiên quay trở lại thời nguyên thủy được. Hiểm họa cạn kiệt tài nguyên và ô nhiễm môi trường ngày càng nguy kịch hơn đi cùng với sự phát triển đã đặt con người trước một thách thức to lớn: Làm thế nào để giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa môi trường và phát triển?

Địa lý vừa chỉ rõ ra điều đó, đồng thời vừa chia sẻ trách nhiệm, tìm các giải pháp tối ưu cho sự phát triển bền vững.

Càng ngày, khoa học Địa lý không thể thiếu được trong việc tìm ra các giải pháp tổng hợp giúp cho con người có những ứng xử hợp lý, thông minh với môi trường. Quan niệm chung sống với thiên tai hay nói ở mức khái quát hơn là chung sống thích nghi thông minh với tự nhiên đòi hỏi phải hiểu biết cặn kẽ tự nhiên “nhận thức được quy luật của giới tự nhiên và có thể sử dụng được những quy luật đó một cách chính xác” (F. Engels – Biện chứng tự nhiên). Địa lý với đặc trưng là một khoa học tổng hợp có nhiều ưu thế hơn trong việc đó so với các khoa học khác. 

Toàn bộ đời sống và hoạt động sản xuất xã hội của con người luôn luôn gắn liền với tự nhiên. Giải quyết hợp lý mối quan hệ giữa con người với tự nhiên để vừa “thỏa mãn nhu cầu hiện tại mà không xâm phạm đến việc thỏa mãn nhu cầu của các thế hệ tương lai”. (Tương lai chung của chúng ta – Hội nghị thế giới về môi trường và phát triển, 1987) mãi mãi vẫn là một thách thức nặng nề đối với nhân loại.

Vì lẽ đó, trách nhiệm của khoa học địa lý gắn liền với nhiệm vụ liên quan đến việc đáp ứng thách thức trên. Đó là vinh dự dài lâu của chính khoa học này.

Trong hệ thống khoa học Địa lý, các bộ phận hợp thành như địa lý tự nhiên, địa lý dân cư, địa lý các ngành công, nông nghiệp, giao thông vận tải, địa lý du lịch… có lĩnh vực nghiên cứu chuyên sâu của mình. Nhờ vậy, tất cả các khía cạnh của môi trường đều được đề cập trong địa lý. Khả năng góp phần vào đào tạo cán bộ môi trường của địa lý, do đó cũng được mở rộng phạm vi về nội dung và đối tượng tác động. Có thể nói địa lý có khả năng mở rộng trong viêc góp phần đào tạo cán bộ môi trường.

 



Tin liên quan

Danh mục



Bảo trợ bởi